Vụ Hè Thu - Mùa 2026: Nghệ An chủ động ứng phó với hạn hán, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 được dự báo là vụ sản xuất phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng

UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành Chỉ thị số 13/CT-UBND ngày 24/4 về việc tăng cường công tác chỉ đạo sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu – Mùa năm 2026.

Theo đó, sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 được dự báo là vụ sản xuất phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức; ngay từ đầu tháng 4 trên địa bàn toàn tỉnh Nghệ An đã xảy ra đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt trên diện rộng.

Bên cạnh đó, dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Nghệ An từ tháng 5/2026 đến tháng 7/2026 nhiệt độ trung bình ở mức cao hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 0,5 - 1°C; cùng với thực trạng nguồn nước tại các hồ đập, sông suối và các công trình đầu mối hiện nay thì nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn xảy ra cao, đặc biệt ở vùng cao cưỡng, cuối kênh và cuối hệ thống thủy lợi...

Để sản xuất trồng trọt vụ Hè thu Mùa năm 2026 an toàn, đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, phường; Giám đốc các Sở; Thủ trưởng các ban, ngành, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ cụ thể:

Đối với UBND các xã, phường căn cứ vào Đề án sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), khẩn trương xây dựng và triển khai kế hoạch sản xuất vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 sát với thực tiễn sản xuất tại địa phương. Huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc trong công tác tổ chức, chỉ đạo sản xuất; giao chỉ tiêu, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng phòng, ban, đơn vị, phân công phụ trách, chỉ đạo và chịu trách nhiệm cụ thể từng vùng, thôn, xóm. Quyết liệt trong chỉ đạo quản lý nguồn nước và thời vụ, lập phương án, kịch bản ứng phó với hạn hán, tuyệt đối không gieo cấy lúa ở những diện tích không đảm bảo nguồn nước tưới suốt vụ để tránh thiệt hại.

Nông dân xã Bích Hào, tỉnh Nghệ An mạnh dạn chuyển đổi ruộng, đất trũng kém hiệu quả sang nuôi ốc bươu đen để phát triển kinh tế.

Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, triển khai ngay phương án chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả, đất thường xuyên thiếu nước sang trồng các cây màu, cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị kinh tế cao, kiên quyết chỉ đạo, hạn chế thấp nhất tình trạng bỏ ruộng không sản xuất.

Tăng cường công tác quản lý nhà nước tại cơ sở, kiểm tra, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân kinh doanh vật tư nông nghiệp giả, kém chất lượng để bảo vệ quyền lợi của người nông dân và đảm bảo hiệu quả cho sản xuất; tập trung kiểm tra, giám sát đồng ruộng, thực hiện tốt nhiệm vụ điều tra phát hiện, dự tính dự báo và chỉ đạo phòng trừ sinh vật gây hại cây trồng.

Tiếp tục mở rộng ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, các giải pháp sản xuất lúa giảm phát thải, sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, thực hành sản xuất nông nghiệp tốt, ứng dụng công nghệ cao, sử dụng chế phẩm vi sinh, vôi xử lý gốc rạ chống ngộ độc hữu cơ... hướng dẫn, tuyên truyền, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong việc phát triển sản xuất theo hướng hình thành các vùng trồng tập trung bảo đảm sản xuất bền vũng, hiệu quả, chất lượng và an toàn.

Đồng thời, khuyến khích, mời gọi các doanh nghiệp, hợp tác xã tăng cường kết nối để hình thành và mở rộng các mô hình liên kết trong sản xuất nông nghiệp, bao tiêu sản phẩm; tuyên truyền nâng cao trách nhiệm trong duy trì và mở rộng quy mô liên kết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Đa dạng hóa các kênh bán hàng, khai thác có hiệu quả phương thức bán hàng online, trên sàn thương mại điện tử nhằm kết nối, giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

“Địa phương nào thiếu quyết liệt trong chỉ đạo sản xuất để người dân bỏ ruộng nhiều, dịch bệnh phát sinh và gây hại nặng làm mất mùa cục bộ ảnh hưởng đến đời sống của Nhân dân thì Chủ tịch UBND xã, phường đó chịu trách nhiệm”, Chỉ thị của UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh.

Những cánh đồng lúa vụ Hè - Thu 2026 ở Nghệ An đã chuẩn bị thu hoạch. (Ảnh: Hoàng Hà)

Chủ động ứng phó khi có hạn hạn xảy ra

Sở NN&MT bám sát Đề án sản xuất trồng trọt vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 để chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị.. và ban hành phương án tưới tiêu, phương án chủ động ứng phó khi có hạn hán xẩy ra, phương án phòng trừ dịch hại cây trồng để làm cơ sở cho các địa phương thực hiện.

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, chủ hồ và địa phương thống nhất kế hoạch vận hành, điều tiết nước các hồ chứa nước trên lưu vực sông Cả để bổ sung cấp nước kịp thời cho hạ du. Chủ động phối hợp với ngành, địa phương thực hiện tốt công tác quản lý vật tư nông nghiệp; ngăn chặn tình trạng vật tư nông nghiệp giả, kém chất lượng lưu thông trên thị trường nhằm đảm bảo phục vụ tốt nhất cho sản xuất vụ Hè Thu - Mùa năm 2026.

Bên cạnh đó, thành lập các đoàn chỉ đạo sản xuất phối hợp với địa phương để chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt nội dung Đề án sản xuất vụ Hè Thu - Mùa năm 2026. Kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện đề án nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương và bà con nông dân tổ chức sản xuất.

Tăng cường chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị thuộc Sở theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức triển khai chuyển giao nhanh các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đặc biệt, quan tâm xây dựng, phát triển các vùng trồng tập trung đạt tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nông dân xã Bình Minh, Nghệ An mạnh dạn áp dụng hệ thống sản xuất mạ khay và máy cấy, mang lại hiệu quả cao.

Sở Công Thương phối hợp với Sở NN&MT chỉ đạo các Công ty thủy điện trên địa bàn tỉnh điều tiết xả nước phù hợp, đảm bảo cấp đủ nước tưới cho vùng hạ du phục vụ sản xuất vụ Hè Thu - Mùa năm 2026. Đồng thời, phối hợp với Công ty Điện lực Nghệ An căn cứ vào lịch thời vụ sản xuất vụ Hè Thu - Mùa năm 2026 chỉ đạo, ưu tiên cung ứng điện ổn định phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhất là những địa phương, các vùng không chủ động được nước, thời điểm cần điện để bơm nước phục vụ gieo trồng, chống hạn.

Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Sở NN&MT và các địa phương để chuyển giao, ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật đã khẳng định có hiệu quả tại Nghệ An, đồng thời tiếp tục tổ chức nghiên cứu các tiến bộ kỹ thuật mới để áp dụng vào sản xuất.

UBND tỉnh Nghệ An đề nghị Ủy ban MTTQ tỉnh quan tâm chỉ đạo phối hợp triển khai, vận động các tổ chức thành viên, đặc biệt là Hội Nông dân tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn để người nông dân chuyển biến nhận thức và thay đổi tư duy trong sản xuất, ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ cao, sản xuất theo hướng hàng hóa.

Qua đó, từng bước thực hiện mục tiêu chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, tích cực tham gia các chuỗi liên kết và phát huy trách nhiệm trong thực hiện liên kết đảm bảo nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.