![]() |
Sau hai lần tổ chức, chương trình Tôn vinh các điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ toàn quốc tiếp tục được tổ chức lần thứ III năm 2026, trong dấu mốc 15 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA). Nếu lần thứ I đặt những viên gạch đầu tiên trong việc phát hiện, ghi nhận các điển hình, lần thứ II cho thấy sự trưởng thành của cộng đồng sản xuất, kinh doanh hữu cơ, thì lần thứ III được kỳ vọng tiếp tục nâng cao chất lượng bình chọn, tăng tính lan tỏa và kết nối những hạt nhân có khả năng tạo ra giá trị bền vững cho ngành.
Từ những người tiên phong đặt nền móng
Lần đầu tiên Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam tổ chức Lễ tôn vinh các đơn vị điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ là năm 2016. Từ hơn 100 hồ sơ đăng ký trên cả nước, Ban Tổ chức đã lựa chọn 40 tập thể, cá nhân để tôn vinh, trong đó có 11 cúp vàng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, một cúp vàng trang trại chăn nuôi bò sữa hữu cơ, 28 cúp cho sản phẩm sản xuất theo phương pháp hữu cơ và một cúp dành cho đơn vị có công đào tạo nguồn nhân lực phục
vụ nông nghiệp hữu cơ. Ở thời điểm đó, nông nghiệp hữu cơ Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển. Vì vậy, việc tìm kiếm và giới thiệu những mô hình tiên phong có ý nghĩa đặc biệt: khẳng định rằng sản xuất hữu cơ không chỉ là một xu hướng mà có thể trở thành một phương thức sản xuất tạo ra giá trị kinh tế, môi trường và xã hội. Điều đáng ghi nhận là ngay từ lần đầu, hoạt động tôn vinh đã hướng tới việc tạo ra sự kết nối giữa những người sản xuất, doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể trong chuỗi.
Những điển hình được lựa chọn không chỉ để trao danh hiệu mà còn trở thành những câu chuyện thực tế để cộng đồng học hỏi, tham khảo và nhân rộng. Đó chính là nền tảng đầu tiên của tư tưởng “tôn vinh để lan tỏa”. Từ những mô hình cụ thể, những con người cụ thể, nhận thức về giá trị của nông nghiệp hữu cơ từng bước được mở rộng. Những người tiên phong đã chứng minh bằng thực tiễn rằng muốn phát triển hữu cơ cần kiên trì đầu tư, tuân thủ quy trình, coi trọng chất lượng, bảo vệ môi trường và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.
![]() |
Từ ghi nhận thành tích đến lan tỏa giá trị
Sáu năm sau lần thứ nhất, năm 2022, chương trình Tôn vinh các điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ toàn quốc lần thứ II được tổ chức cùng Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập VOAA. Nếu lần đầu mang nhiều ý nghĩa mở đường, thì đến lần thứ II, hoạt động tôn vinh đã diễn ra trong bối cảnh ngành hữu cơ có những bước phát triển rõ nét hơn.
Tính đến năm 2022 có 62 tỉnh, thành tham gia sản xuất hoặc chuyển đổi sang canh tác hữu cơ; diện tích đất nông nghiệp hữu cơ khoảng 174.351 ha; số đơn vị sản xuất, kinh doanh, chế biến ngày càng tăng và kim ngạch xuất khẩu sản phẩm hữu cơ đạt khoảng 335 triệu USD/năm. Những con số đó cho thấy sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ không còn bó hẹp trong một số mô hình riêng lẻ. Hệ sinh thái sản xuất, chế biến, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm hữu cơ đã từng bước được hình thành.
Đáng chú ý, tại chương trình lần thứ II, hoạt động tôn vinh còn gắn với việc ghi nhận những sản phẩm cụ thể vì sức khỏe cộng đồng. Một số sản phẩm hữu cơ được trao Cúp vàng “Sản phẩm hữu cơ vì sức khỏe cộng đồng”, với yêu cầu về quy trình sản xuất và khả năng truy xuất nguồn gốc. Sự thay đổi đó cho thấy nội hàm của “điển hình” ngày càng được mở rộng.
Một điển hình không chỉ được nhìn nhận ở quy mô sản xuất hay kết quả kinh doanh, mà còn ở khả năng tạo ra sản phẩm có chất lượng, bảo đảm tính minh bạch và đóng góp cho sức khỏe cộng đồng. Tại lễ tôn vinh năm 2022, lãnh đạo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình điểm, nhân rộng và hình thành quy trình để người sản xuất và người tiêu dùng từng bước thay đổi nhận thức, hành vi đối với sản xuất và sử dụng sản phẩm hữu cơ.
Như vậy, qua lần thứ II, tư tưởng “tôn vinh để lan tỏa” tiếp tục được củng cố: một mô hình tốt chỉ thực sự có giá trị khi kinh nghiệm và giá trị của mô hình ấy có thể được chia sẻ, kết nối và nhân rộng.
![]() |
| Quang cảnh Lễ tôn vinh điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ lần thứ I. |
Lần thứ III - kết nối những hạt nhân cho tương lai
Năm 2026, chương trình Tôn vinh các điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ toàn quốc lần thứ III được đặt trong dấu mốc đặc biệt: Kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, giai đoạn 31/10/2011- 31/10/2026. Theo Điều lệ, chương trình nhằm tổng kết chặng đường 15 năm hình thành và phát triển của VOAA gắn với quá trình phát triển nông nghiệp hữu cơ Việt Nam; tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn; đồng thời phát hiện, tôn vinh các tập thể, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ và truyền thông sản phẩm hữu cơ.
Điểm đáng chú ý trong lần thứ III là tiêu chí bình chọn được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn. Đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, ngoài kết quả sản xuất kinh doanh, chương trình xem xét nhiều yếu tố như tăng trưởng sản phẩm hữu cơ, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, hoạt động xã hội, ứng dụng công nghệ xanh, giảm phát thải, chứng nhận, truy xuất minh bạch, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, liên kết cộng đồng và tạo sinh kế cho nông dân.
Đối với sản phẩm, tiêu chí cũng hướng tới chất lượng, sức cạnh tranh, thị trường, tính thân thiện với môi trường, truy xuất nguồn gốc, tính xã hội, khả năng phát triển bền vững và hệ thống phân phối, hậu mãi. Đây là bước phát triển đáng chú ý về tư duy tôn vinh. Không chỉ tôn vinh một sản phẩm tốt, mà tôn vinh cả quá trình tạo ra sản phẩm tốt. Không chỉ ghi nhận kết quả kinh tế, mà xem xét cả trách nhiệm với môi trường, người lao động, cộng đồng và người tiêu dùng.
Đó cũng chính là yêu cầu của nông nghiệp hữu cơ trong giai đoạn phát triển mới. Minh bạch, thực chất và khả năng lan tỏa. Một chương trình tôn vinh chỉ có ý nghĩa khi danh hiệu được tạo dựng trên cơ sở khách quan, minh bạch và có khả năng thuyết phục cộng đồng.
Điều lệ lần thứ III quy định hồ sơ có thể được đề cử từ các địa phương; đối với những trường hợp tiêu biểu khác, Tạp chí Hữu cơ Việt Nam và Văn phòng Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam được Ban tổ chức giao cho khảo sát, lập hồ sơ đề cử. Danh sách sau đó được Hội đồng bình chọn xem xét qua hai vòng sơ khảo và chung khảo. Cách thức này đặt ra yêu cầu quan trọng: Điển hình phải được nhận diện từ thực tiễn.
Một danh hiệu có giá trị không nằm ở hình thức của chiếc cúp hay giấy chứng nhận, mà nằm ở câu chuyện phía sau danh hiệu: người được tôn vinh đã làm gì, tạo ra giá trị gì, đóng góp như thế nào và mô hình đó có thể đem lại bài học gì cho cộng đồng.
Theo kế hoạch được công bố, chương trình năm 2026 hướng tới lựa chọn những tập thể, cá nhân tiêu biểu; đồng thời được định hướng gắn với các hoạt động kết nối chính sách, thị trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Thực hiện đúng tinh thần đó, kế hoạch tôn vinh lần thứ III không chỉ là sự tiếp nối về số thứ tự, mà sẽ là một bước phát triển về chất của chương trình.
![]() |
| Nông dân chụp ảnh lưu niệm tại lễ tổng kết, trao giải "Nông nghiệp hữu cơ - Vì sự tăng trưởng xanh, phát triển bền vững" - Ninh Bình năm 2025. |
Kiến tạo động lực mới cho nông nghiệp hữu cơ Việt Nam
Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới, trong đó yêu cầu về chất lượng, minh bạch, giảm phát thải, bảo vệ tài nguyên, sức khỏe cộng đồng và sức cạnh tranh của nông sản ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, những điển hình tiên tiến cần được nhìn nhận như những hạt nhân của sự thay đổi.
Họ không chỉ chứng minh một mô hình có thể thành công, mà còn góp phần trả lời những câu hỏi lớn của ngành: Làm thế nào để sản xuất hữu cơ có hiệu quả kinh tế? Làm thế nào để kiểm soát chất lượng và xây dựng niềm tin? Làm thế nào để kết nối người sản xuất với doanh nghiệp và thị trường? Làm thế nào để công nghệ phục vụ sản xuất xanh? Và làm thế nào để những mô hình tốt không chỉ dừng lại ở một địa phương mà có thể được nhân rộng?
Vì vậy, giá trị lớn nhất của Lễ tôn vinh các điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ toàn quốc lần thứ III - 2026 không chỉ nằm ở việc tìm ra những cái tên xứng đáng. Giá trị lớn hơn là tìm ra những câu chuyện có sức truyền cảm hứng, những mô hình có khả năng nhân rộng, những sáng kiến có thể giải quyết vấn đề thực tiễn và những con người có thể trở thành hạt nhân kết nối cộng đồng.