Gần 5 triệu héc-ta đất nông nghiệp Việt Nam đang bị thoái hóa - Ảnh minh họa.

Tình trạng thoái hóa đất nông nghiệp đang lan rộng tại Việt Nam, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh lương thực và phát triển bền vững. Theo số liệu của Cục Trồng trọt, có hơn 100.000 ha đất sản xuất nông nghiệp bị thoái hóa nặng, 1,655 triệu ha thoái hóa trung bình và hơn 3,3 triệu ha bị thoái hóa nhẹ. Điều này đồng nghĩa với việc gần 5 triệu héc-ta đất, tương đương với diện tích của cả tỉnh Nghệ An, đang mất dần khả năng sản xuất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng và thu nhập của nông dân.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, canh tác liên tục không luân canh, cùng với ô nhiễm từ các khu công nghiệp và làng nghề. Đất bị bạc màu, mất cân bằng dinh dưỡng, ô nhiễm kim loại nặng và suy giảm hệ sinh vật có ích. Điển hình là vùng trồng cam ở huyện Cao Phong (Hòa Bình), nơi hàm lượng đồng trong đất vượt ngưỡng giới hạn quy định từ 2,26 đến 2,77 lần do sử dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật.

Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng tại các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ, nơi đất đai vốn đã nghèo dinh dưỡng và dễ bị xói mòn. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, việc độc canh cây lúa và sử dụng phân bón không hợp lý cũng khiến đất bị bạc màu và mất cân đối dinh dưỡng, với lượng phân bón sử dụng trung bình cao hơn 42% so với trung bình cả nước. Điều này dẫn đến hiện tượng đất bị trơ cứng, khó canh tác và gây ô nhiễm nguồn nước.

Sự thoái hóa đất không chỉ ảnh hưởng đến năng suất cây trồng mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường và xã hội. Hoang mạc hóa, ngập lụt, xâm nhập mặn và suy giảm chất lượng nước là những hệ lụy tiềm tàng của tình trạng này. Đất đai cằn cỗi không chỉ làm giảm sản lượng nông sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, gây ra tình trạng di cư và mất an ninh lương thực.

Việc giải quyết vấn đề thoái hóa đất đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong cách tiếp cận sản xuất nông nghiệp, bao gồm việc thúc đẩy các mô hình canh tác bền vững, sử dụng phân bón hữu cơ và vi sinh, luân canh cây trồng và áp dụng các biện pháp bảo vệ đất. Đồng thời, cần tăng cường quản lý và giám sát chất lượng đất, xử lý ô nhiễm đất và xây dựng cơ sở dữ liệu về sức khỏe đất.

Luật Đất đai 2024: Mở ra mô hình "lúa vàng, dịch vụ bạc"

Cadimi đầu độc đất lành Long An

Kiên Giang chuyển đổi đất lúa, đẩy mạnh dự án cấp nước