Nuôi tôm trong nhà lưới áp dụng công nghệ cao, mỗi năm có thể xuất bán 4 - 5 vụ.

Trước tình hình nắng nóng gay gắt khiến cho nghề nuôi tôm tại các vùng trọng điểm như Quỳnh Bảng, Quỳnh Lương, Quỳnh Yên của huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An gặp phải nhiều thách thức, không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là một vấn đề chính trị và xã hội đáng quan ngại.

Nghề nuôi tôm, đặc biệt là tôm thương phẩm, đã từ lâu trở thành một ngành nghề quan trọng không chỉ đem lại thu nhập cho người dân mà còn đóng góp vào phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Tuy nhiên, với sự biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp và thời tiết nắng nóng gia tăng, ngành nuôi tôm đang phải đối mặt với những thử thách lớn.

Đặc biệt, vào những ngày nắng nóng như thế này, nhiệt độ môi trường ao nuôi tôm tăng cao, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của tôm, đặc biệt là các giai đoạn nhạy cảm trong quá trình phát triển. Sự biến đổi này không chỉ làm giảm năng suất nuôi tôm mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất mát lớn đối với các hộ nuôi tôm, gây tổn thất kinh tế và ảnh hưởng đến đời sống của hàng trăm nghìn lao động liên quan đến ngành nuôi tôm trên toàn quốc.

Anh Hồ Nghĩa Quý, một nông dân tại xóm Đồng Tâm, xã Quỳnh Bảng, tỉnh Nghệ An, đã gắn bó với nghề nuôi tôm suốt hơn 20 năm qua và tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu. Những năm trước đây, dù thời tiết có nắng nóng nhưng nguồn nước không bị ô nhiễm, vì vậy việc nuôi tôm của anh luôn đảm bảo an toàn và ít dịch bệnh, mang lại lợi nhuận khá.

Tuy nhiên, những năm gần đây, tình trạng ô nhiễm nguồn nước từ các kênh mương đã khiến nghề nuôi tôm của anh Quý gặp phải nhiều khó khăn và biến động không lường trước. Vụ nuôi tôm chính của năm 2024 là một ví dụ, khi gia đình anh chỉ thả một ao nuôi với diện tích 0,4ha, nhưng đã gặp phải tình trạng tôm chết sạch sau vài ngày. Hiện tại, gia đình anh vẫn còn phân vân và chưa dám thả con giống lại do lo ngại về tình trạng môi trường nuôi không ổn định.

Anh Quý đã nỗ lực áp dụng nhiều biện pháp để giảm thiểu tác động của thời tiết nắng nóng đối với tôm như điều tiết mực nước cao để giữ nhiệt độ môi trường ao nuôi ổn định, tăng cường sử dụng quạt nước và áp dụng chế phẩm sinh học để kiểm soát các yếu tố gây ô nhiễm và tảo phát triển. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đem lại hiệu quả như mong đợi, do khí hậu ngày càng khắc nghiệt, biến đổi thất thường giữa nắng và mưa dễ dàng làm tôm bị sốc nhiệt.

Anh Quý chỉ ra rằng, hiện tại không có giải pháp nào tốt hơn việc đầu tư vào hệ thống nhà lưới để nuôi tôm an toàn. Đầu năm 2023, gia đình anh đã chi ra 150 triệu đồng để xây dựng một khu nhà lưới rộng 250m2. Khu nhà lưới được lót bằng tấm lưới lam, giúp chắn ánh nắng trực tiếp và giảm nhiệt độ môi trường nuôi tôm so với ngoài trời.

Trong khu nhà lưới này, anh Quý đã xây dựng nhiều bể xi măng và đầu tư lắp đặt hệ thống nuôi tôm áp dụng công nghệ cao, cho phép nuôi tôm qua nhiều giai đoạn khác nhau. Hiện tại, lứa tôm mới đã được thả giống từ 7 ngày, anh luôn có mặt để vận hành hệ thống sục khí và quạt nước để điều tiết môi trường nuôi tôm một cách hiệu quả nhất.

Anh Quý cũng nhấn mạnh rằng việc đầu tư vào nhà lưới không chỉ giúp nuôi tôm an toàn hơn trong mùa hè nắng nóng mà còn phù hợp với điều kiện khí hậu lạnh vào mùa đông, tạo điều kiện cho việc nuôi tôm liên tục suốt năm. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận rằng chi phí đầu tư vào nhà lưới khá cao và không phải tất cả những hộ nuôi tôm đều có đủ điều kiện kinh tế để thực hiện.

Với những khó khăn và thách thức này, ngành nuôi tôm cần sự hỗ trợ từ Chính phủ và các cơ quan chức năng trong việc giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và đầu tư hạ tầng để cải thiện môi trường nuôi tôm, bảo vệ nguồn lợi và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sinh kế của người dân mà còn đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế xã hội địa phương và quốc gia.

Ở Nghệ An, hoạt động nuôi tôm nước lợ trên diện rộng đã trở thành một ngành nghề quan trọng với quy mô đáng kể, đặc biệt tại các địa phương như Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, thị xã Hoàng Mai và thành phố Vinh. Hàng năm, tỉnh Nghệ An thả hơn 2.300 ha ao nuôi tôm và đạt sản lượng gần 10.000 tấn tôm nuôi. Điều này cho thấy sự đóng góp quan trọng của ngành nuôi tôm đối với nền kinh tế địa phương.

Trong những năm gần đây, nhận thức về rủi ro của nuôi tôm ngoài trời trong mùa nắng nóng đã thúc đẩy người dân và các cơ sở nuôi tôm tại Nghệ An chuyển sang áp dụng các công nghệ nuôi tôm cao cấp hơn. Ông Lê Văn Hướng, Chi cục phó Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư, lưu ý rằng việc áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến và công nghệ cao giúp ngành nuôi tôm thích ứng tốt hơn với biến đổi khắc nghiệt của thời tiết.

Hiện nay, trên toàn tỉnh Nghệ An, đã có 81 cơ sở áp dụng mô hình nuôi tôm nhiều giai đoạn trên diện tích 136,75 ha. Trong đó, có 21 cơ sở nuôi tôm trong lồng nổi với diện tích 35,4 ha. Các hệ thống nuôi tôm này không chỉ tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, với năng suất tôm đạt từ 15-20 tấn/ha/vụ. Để quản lý và giám sát hiệu quả, nhiều cơ sở nuôi tôm đã lắp đặt thiết bị camera và áp dụng hệ thống máy tính để cập nhật dữ liệu sản xuất.

Để chuẩn bị cho mùa Hè nắng nóng kéo dài, các chuyên gia khuyến cáo người nuôi tôm nên chọn con giống tôm tốt, khỏe mạnh và đã qua kiểm dịch. Đồng thời, cần thường xuyên kiểm tra mực nước trong ao đầm, đảm bảo độ sâu ít nhất là 1,5m và tăng cường quạt nước để duy trì lượng ô xy trong ao. Điều này giúp ngăn chặn hiện tượng phân tầng nhiệt trong ao nuôi, đảm bảo bề mặt và đáy ao luôn mát và có đủ ô xy để tôm phát triển khỏe mạnh.

Với những nỗ lực và sự chuyển đổi này, ngành nuôi tôm tại Nghệ An không chỉ giữ vững sản lượng mà còn tiếp tục phát triển bền vững, góp phần vào nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế xã hội địa phương. Tuy nhiên, việc giải quyết các thách thức về môi trường nuôi và biến đổi khí hậu vẫn là điều cần được quan tâm và hỗ trợ từ các cấp chính quyền và các tổ chức có liên quan.