Nâng tầm chè Thái Nguyên bằng hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

GS, TS Đào Thanh Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, Chủ tịch Hội Nông nghiệp hữu cơ tỉnh Thái Nguyên, cùng các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh tế chè quốc tế 2026.

Sáng 31/10/2026, trong khuôn khổ Festival Chè quốc tế Thái Nguyên 2026, Diễn đàn Kinh tế chè quốc tế 2026 (World Tea Business Forum 2026) được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Trà ESG Valley, tỉnh Thái Nguyên.

Tham dự diễn đàn có ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên; các nhà khoa học, chuyên gia, diễn giả đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam; đại diện các hiệp hội, hội nghề nghiệp, doanh nghiệp và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh chè.

Về phía tỉnh Thái Nguyên, bà Nguyễn Thị Loan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, tham dự và phát biểu khai mạc. Dự diễn đàn có Giáo sư, Tiến sĩ Đào Thanh Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, Chủ tịch Hội Nông nghiệp hữu cơ tỉnh Thái Nguyên.

Bà Nguyễn Thị Loan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên, phát biểu khai mạc Diễn đàn Kinh tế chè quốc tế 2026.

Phát huy di sản chè gắn với phát triển kinh tế hiện đại

Với chủ đề “From Tea Heritage to the Global Tea Economy”, nghĩa là “Từ di sản chè đến nền kinh tế chè toàn cầu”, diễn đàn hướng tới phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử và truyền thống của cây chè, đồng thời thúc đẩy tư duy phát triển ngành chè theo hướng kinh tế hiện đại. Trong đó, sản xuất được gắn kết với chế biến, thương mại, du lịch và xây dựng thương hiệu để mở rộng giá trị của ngành chè trong quá trình hội nhập quốc tế.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Loan nhấn mạnh ý nghĩa của việc tổ chức diễn đàn trong khuôn khổ Festival Chè quốc tế Thái Nguyên 2026. Đây là dịp để tỉnh quảng bá tiềm năng, thế mạnh và những giá trị đặc sắc của vùng chè nổi tiếng, đồng thời tăng cường giao lưu, hợp tác quốc tế, kết nối các nguồn lực và mở rộng cơ hội phát triển ngành chè trong giai đoạn mới.

Thái Nguyên được biết đến với danh xưng “Đệ nhất danh trà”. Điều kiện sinh thái, thổ nhưỡng cùng kinh nghiệm sản xuất truyền thống đã góp phần tạo nên chất lượng và hương vị đặc trưng của chè nơi đây. Những giá trị này là nền tảng để địa phương phát triển sản phẩm, quảng bá hình ảnh vùng chè và xây dựng thương hiệu.

Trong bối cảnh thị trường chè thế giới ngày càng cạnh tranh, yêu cầu của người tiêu dùng ngày càng cao, diễn đàn đặt ra yêu cầu phát huy giá trị truyền thống đi đôi với đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và tăng sức cạnh tranh của thương hiệu chè trên thị trường quốc tế.

Nội dung trao đổi tại diễn đàn cũng cho thấy yêu cầu mở rộng cách tiếp cận trong phát triển ngành chè. Bên cạnh các nhiệm vụ về diện tích, năng suất, sản lượng, cải tiến chế biến và tiêu thụ sản phẩm, ngành chè cần chú trọng tổ chức các mối liên kết, khai thác giá trị văn hóa, sinh thái và dịch vụ gắn với vùng nguyên liệu.

Phát triển hệ sinh thái chè tích hợp đa giá trị là định hướng nâng tầm thương hiệu chè Thái Nguyên và tạo thêm sinh kế cho cộng đồng.

Kết nối văn hóa, công nghệ, du lịch và thị trường

Một nội dung trọng tâm của diễn đàn là chuyển đổi tư duy phát triển ngành chè theo hướng kiến tạo hệ sinh thái tích hợp đa giá trị. Theo cách tiếp cận được đặt ra, cây chè được nhìn nhận trong một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, nơi hoạt động nông nghiệp và sản xuất hàng hóa gắn với văn hóa, sinh thái, khoa học công nghệ, du lịch và thương mại.

Trong hệ sinh thái này, văn hóa là nền tảng tạo nên bản sắc, câu chuyện và giá trị khác biệt của chè Thái Nguyên. Việc phát huy văn hóa trà, nghệ thuật thưởng trà, lịch sử vùng chè và tri thức bản địa được gắn với quá trình phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và giới thiệu hình ảnh vùng chè tới người tiêu dùng, du khách.

Khoa học công nghệ được xác định là động lực nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Các nội dung ứng dụng được đề cập gồm giống, canh tác, chế biến sâu, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Đây cũng là những khâu liên quan trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng nguyên liệu, phát triển sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đối với du lịch, định hướng được đặt ra là kết nối vùng nguyên liệu với làng nghề, không gian văn hóa trà, các hoạt động trải nghiệm sản xuất và thưởng trà. Qua đó, phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch văn hóa gắn với cây chè, mở rộng các hoạt động dịch vụ và nguồn thu cho cộng đồng địa phương.

Thị trường là đích đến của hệ sinh thái chè. Những nhiệm vụ được đề cập gồm xây dựng thương hiệu, phát triển các kênh phân phối, kết nối doanh nghiệp, mở rộng xuất khẩu và tiếp cận những phân khúc tiêu dùng có giá trị cao. Việc tổ chức sản xuất, chế biến và phát triển dịch vụ cần gắn với nhu cầu, yêu cầu chất lượng và khả năng tiếp cận người tiêu dùng.

Với cách tiếp cận này, hoạt động kinh doanh chè được mở rộng sang cung cấp các giá trị văn hóa, dịch vụ và trải nghiệm gắn với sản phẩm. Các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp cùng những chủ thể liên quan cần được kết nối trong một hệ sinh thái, tăng khả năng phối hợp trong tổ chức sản xuất, chế biến, quảng bá và tiêu thụ.

Chất lượng, bản sắc, công nghệ và trải nghiệm được đặt vào trọng tâm nâng cao sức cạnh tranh. Định hướng này hướng tới nâng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích chè, đa dạng hóa sinh kế cho người dân vùng chè và tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn.

Tác giả cuốn sách “5.000 năm Văn minh Trà Việt” trao tặng sách cho bà Nguyễn Thị Loan, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên.

Phát triển chè chất lượng cao và chè đạt tiêu chuẩn hữu cơ

Bên cạnh đổi mới tư duy và phương thức tổ chức, nâng cao chất lượng sản phẩm là một điều kiện quan trọng để chè Thái Nguyên mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Trong đó, phát triển chè chất lượng cao, chè đạt tiêu chuẩn hữu cơ được đề cập như một hướng đi có nhiều tiềm năng.

Nội dung thảo luận đặt vấn đề phát triển chè hữu cơ trong xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới sức khỏe, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Đây là cơ hội để sản phẩm chè được sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ tiếp cận những phân khúc thị trường có giá trị cao, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với việc tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng.

Để thực hiện định hướng này, các vùng chè cần được tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình canh tác phù hợp với tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam và các tiêu chuẩn quốc tế. Những nội dung được đề cập gồm sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, quản lý dịch hại sinh thái, tuần hoàn phụ phẩm và bảo vệ đa dạng sinh học trong vùng sản xuất.

Quá trình phát triển chè hữu cơ cũng gắn với bảo vệ tài nguyên đất, nước và sức khỏe hệ sinh thái. Cùng với mục tiêu tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị kinh tế, định hướng này hướng tới bảo đảm sinh kế lâu dài cho người trồng chè.

Ở khâu chế biến, yêu cầu đặt ra là đầu tư công nghệ chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ chè để nâng cao giá trị gia tăng. Việc phát triển sản phẩm cần đi cùng xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, thực hiện chứng nhận chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất phù hợp với thị trường mục tiêu.

Liên kết giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, đơn vị phân phối và xuất khẩu là một nội dung cần được tăng cường. Các khâu trong chuỗi giá trị phải có sự phối hợp để tổ chức vùng nguyên liệu, bảo đảm chất lượng sản phẩm và kết nối đầu ra.

Trong định hướng kiến tạo hệ sinh thái chè bền vững, chè hữu cơ được đặt trong mối liên hệ giữa sản xuất, bảo vệ môi trường, phát triển thị trường và đời sống cộng đồng. Đây là một cấu phần gắn với mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm và khai thác lâu dài các lợi thế sinh thái của vùng chè Thái Nguyên.

Các diễn giả chia sẻ thông tin, kinh nghiệm phát triển ngành chè và kết nối thị trường quốc tế tại diễn đàn.

Kết nối tri thức và hợp tác phát triển ngành chè

Tại diễn đàn, các diễn giả đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam chia sẻ thông tin, kinh nghiệm về xu hướng phát triển ngành chè thế giới. Nội dung trao đổi bao gồm tổ chức sản xuất, công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Các tham luận tập trung vào những chủ đề “Từ di sản chè đến giá trị toàn cầu”, “Từ vùng chè đến hệ sinh thái giá trị”, “Chè Việt Nam trên nấc thang giá trị mới” và “Một vùng chè, một cộng đồng thịnh vượng”. Những chủ đề này đề cập mối liên hệ giữa khai thác di sản, tổ chức không gian sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển cộng đồng vùng chè.

Qua các phiên trao đổi, đại biểu thảo luận về cơ hội và thách thức của ngành chè Việt Nam trong tiến trình hội nhập. Các vấn đề được quan tâm gồm chất lượng nguyên liệu, đổi mới công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.

Đối với chè Thái Nguyên, những yêu cầu đặt ra bao gồm nâng cao chất lượng sản phẩm, tổ chức chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu có sức cạnh tranh. Cùng với đó là khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, sinh thái của vùng chè và tạo dựng mối liên kết bền vững giữa doanh nghiệp với người trồng chè.

Bên cạnh các phiên tham luận chuyên sâu, diễn đàn tổ chức tọa đàm, giới thiệu bản đồ số hệ sinh thái chè Myteamap và hoạt động ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược. Các hoạt động này nhằm thúc đẩy kết nối giữa những chủ thể trong chuỗi giá trị, mở rộng mạng lưới hợp tác và tạo cơ hội phát triển kinh doanh ngành chè.

Thông qua diễn đàn, Thái Nguyên quảng bá hình ảnh vùng chè, kết nối tri thức và các nguồn lực phục vụ phát triển ngành chè trong khuôn khổ Festival Chè quốc tế Thái Nguyên 2026. Định hướng được đặt ra là phát huy nền tảng truyền thống và tiềm năng vùng nguyên liệu, gắn với sự tham gia của cơ quan quản lý, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và người trồng chè.

Khát vọng phát triển Thái Nguyên thành trung tâm kết nối kinh tế chè quốc tế được gắn với việc xây dựng hệ sinh thái có khả năng tích hợp nhiều giá trị. Trong đó, văn hóa tạo bản sắc, khoa học công nghệ nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất, du lịch mở rộng không gian dịch vụ, thị trường kết nối đầu ra; các sản phẩm chè chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn hữu cơ được chú trọng phát triển để tiếp cận người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026: Đưa hương trà Việt vươn tầm thế giới Với chủ đề “Thái Nguyên – Đệ nhất danh trà”, Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026 diễn ra từ ngày 30/10 đến ...

Thái Nguyên thúc đẩy phát triển ngành chè gắn với thương hiệu và chuyển đổi số Nhân Ngày Chè thế giới 21/5, Hội Chè Thái Nguyên tổ chức Tọa đàm “Phát triển ngành chè Thái Nguyên gắn với xây dựng thương ...

HTX Trà và Du lịch sinh thái Vạn Phú khai trương trụ sở, hướng tới phát triển chè hữu cơ gắn với du lịch sinh thái Với 13 ha chè đang chuyển đổi sang canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ, Hợp tác xã Trà và Du lịch sinh thái Vạn ...

Thái Nguyên: Kết nối cung - cầu, nâng tầm giá trị sản phẩm OCOP Ngày hội kết nối cung – cầu sản phẩm OCOP tỉnh Thái Nguyên năm 2026 diễn ra từ ngày 16 đến 18/10 tại Khu dừng ...

“Thủ đô” chè Thái Nguyên vào xuân Mùa xuân ở Thái Nguyên không chỉ đến bằng những cơn mưa phùn lất phất hay làn gió ấm khẽ chạm vào da thịt, mà ...