Việc phân cấp, thẩm quyền được chuyển giao trực tiếp cho lãnh đạo địa phương giúp chủ động, linh hoạt hơn thủ tục hành chính cho ngành trồng trọt. Ảnh minh họa.

Cắt giảm rào cản hành chính mở đường cho nông sản

Hội nghị triển khai các Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP, Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ cùng Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường diễn ra mới đây, đã đánh dấu một bước chuyển dịch tư duy quản lý mang tính lịch sử trong lĩnh vực trồng trọt. Trọng tâm của cuộc cải cách này là hoạt động phân cấp, phân quyền triệt để từ cơ quan trung ương xuống chính quyền địa phương nhằm tối ưu hóa bộ máy vận hành và đẩy nhanh tiến độ xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp.

Từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) cấp và cấp lại chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu sang các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU) hay Vương quốc Anh sẽ chính thức được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp toàn diện cho UBND cấp tỉnh. Quy trình này đi kèm yêu cầu chặt chẽ về việc gửi mẫu chữ ký và mẫu dấu của người có thẩm quyền địa phương về Bộ trước ngày 05/6/2026 để kịp thời đồng bộ dữ liệu quốc tế.

Song song đó, thẩm quyền cấp hoặc hủy bỏ Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng cũng được chuyển giao trực tiếp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện. Việc đưa quyền quyết định về gần sát với thực tiễn sản xuất không chỉ giúp địa phương chủ động, linh hoạt hơn mà còn loại bỏ hoàn toàn các tầng nấc trung gian không cần thiết.

Bên cạnh phân cấp, tư duy cắt giảm triệt để được thể hiện rõ qua việc xóa bỏ hoàn toàn hàng loạt thủ tục hành chính mang tính hình thức, giảm bớt gánh nặng chi phí tuân thủ cho chuỗi cung ứng. Theo ghi nhận từ các văn bản mới, ngành trồng trọt sẽ không thực hiện 09 TTHC cốt lõi.

Cụ thể, các thủ tục liên quan đến cấp lại Chứng chỉ hành nghề dịch vụ đại diện quyền đối với giống cây trồng; cấp, cấp lại, thu hồi Thẻ giám định viên; cũng như cấp, cấp lại hay thu hồi Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền đối với giống cây trồng đều chính thức bãi bỏ.

Đặc biệt hơn, các thủ tục hành chính rườm rà như cấp/cấp lại Quyết định công nhận tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng và thủ tục tự công bố lưu hành giống cây trồng cũng được xóa bỏ hoàn toàn nhằm giải phóng tối đa năng lực tự chủ của các đơn vị nghiên cứu và kinh doanh.

Nghị quyết mới đi vào thực hiện sẽ mang tính thay đổi đột phá, thúc đẩy lĩnh vực trồng trọt. Ảnh minh họa.

Cởi trói điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp

Mũi nhọn thứ hai của cuộc cải cách lần này nằm ở việc rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ và xóa bỏ những điều kiện kinh doanh lỗi thời, giúp dòng chảy thương mại ngành nông nghiệp trở nên thông thoáng hơn bao giờ hết. Tổng cộng có tới 10 TTHC được đơn giản hóa mạnh mẽ về mặt thời gian giải quyết.

Chẳng hạn, khi thực hiện thủ tục cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chỉ có tối đa 10 ngày làm việc để thẩm định hồ sơ, và rút ngắn xuống còn 05 ngày đối với thủ tục phục hồi quyết định lưu hành.

Trong các trường hợp khẩn cấp phục vụ mục đích công cộng, an ninh lương thực hay thiên tai dịch bệnh, cơ quan chuyên môn thuộc tỉnh phải thẩm định hồ sơ chuyển giao bắt buộc quyền sử dụng giống cây trồng trong vòng 06 ngày làm việc. Ngay cả việc xem xét và quyết định cấp Giấy chứng nhận kiểm tra nghiệp vụ đại diện quyền đối với giống cây trồng cũng được siết chặt tiến độ: cơ quan tham mưu có 04 ngày để trình và Chủ tịch UBND cấp tỉnh chỉ có đúng 01 ngày làm việc để ra quyết định phê duyệt.

Cuộc cách mạng thực sự chạm đến chiều sâu khi Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP quyết định cắt giảm 01 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và 02 điều kiện kinh doanh lớn. Quy định khắt khe về điều kiện cấp Quyết định công nhận tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng tại Khoản 1 Điều 21 Luật Trồng trọt 2018 bị bãi bỏ.

Thay vào đó, nhà nước chuyển sang phương thức quản lý hậu kiểm linh hoạt: các tổ chức độc lập có chức năng hoặc có đăng ký hoạt động trong lĩnh vực khảo nghiệm được quyền tự thực hiện khảo nghiệm VCU, DUS theo Tiêu chuẩn quốc gia hoặc tài liệu hướng dẫn của UPOV và hoàn toàn tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của kết quả.

Hơn thế nữa, điều kiện tự công bố lưu hành giống cây trồng và điều kiện buôn bán giống cây trồng (Khoản 2 Điều 22 Luật Trồng trọt) cũng được dỡ bỏ từ ngày 1/7/2026. Đối với các giống cây không thuộc loại cây trồng chính, doanh nghiệp và người dân có thể thoải mái sản xuất, buôn bán, xuất nhập khẩu mà không cần gánh trên vai áp lực từ các thủ tục hành chính phức tạp, chỉ cần tự công bố thông tin chất lượng dựa trên tiêu chuẩn cơ sở hoặc tiêu chuẩn quốc gia.

Sự thay đổi mang tính bản lề này không chỉ cởi trói tư duy cho các nhà kinh doanh mà còn tạo không gian mở, thúc đẩy thị trường giống cây trồng Việt Nam vận hành sòng phẳng, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh theo đúng quy luật thị trường.